понедельник, 11 июля 2011 г.

ՓՐԿԵՔ ՁԵԶ ԱՄԱՌԱՅԻՆ ԴԵՊՐԵՍԻԱՅԻՑ


 
Կազմակերպեք ձեր հանգիստը ու մի մնացեք տանը
«Շոգից ամեն ինչ էլ հնարավոր է, անգամ՝ դեպրեսիա: Տապից պաշտպանվելու շատ միջոցներ կան, բայց ամառային դեպրեսիան անխուսափելի է, հատկապես, եթե ձգձգվում է մարդկանց արձակուրդի մեկնելը»,- «Առավոտի» հետ զրույցում նշեց հոգեթերապեւտ Սարգիս Առուստամյանը:
Դեպրեսիան պոզիտիվ հուզական խանգարումներից հուզական վիճակների եւ հակազդումների ախտահարումներից մեկի՝ հիպոթիմիայի արտահայտվող ձեւերից է: Դեպրեսիան տրամադրության անկման այն ձեւն է, որի ժամանակ տեղի է ունենում խզում՝ հուզական վիճակի եւ իրականության միջեւ։ Դեպրեսիայի ժամանակ, տրամադրության եւ ինքնազգացումի անկումից բացի, դիտվում են մտածողության դանդաղում, ուշադրության անկայունություն, շարժումների դանդաղում (արգելակում), ինքնագնահատման անկում, հյուծվածություն, հոռետեսություն։ Անձը կորցնում է հետաքրքրությունը, ինքնավստահությունը, խանգարվում է քունը։ Առաջանում է մեղքի եւ մեղավորության զգացում, ինչը կարող է անգամ ինքնասպանության հանգեցնել։ Եվ որպեսզի չլինի այս ամենը, մասնագետը ամռան ամիսներին արձակուրդը պարտադիր է համարում. «Մեր ժողովրդի մեջ ընդունված է, որ եթե մարդ չի աշխատում, ամբողջ օրը տանն է, ուրեմն հանգստի կարիք չունի, որոշ ժամանակով ինչ-որ տեղ մեկնելն էլ պարտադիր չէ: Կամ շատերը մտածում են, որ արձակուրդային շրջանը կարելի է անցկացնել նաեւ տանը, թեկուզ ոչինչ չանելով, առավոտից երեկո հանգիստ պառկելով ու հեռուստացույց դիտելով: Այս տեսակետները սխալ են: Անկախ նրանից՝ աշխատում եք, թե ոչ, ամռան ամիսներին գոնե մեկ շաբաթով անհրաժեշտ է փոխել ապրելակերպը, բնակության վայրը: Ամառային դեպրեսիա ասվածը դրսեւորվում է անգամ տանը՝ պարապ, հանգիստ վիճակում մնալով»,- բացատրեց Ս. Առուստամյանը: Ըստ նրա, երեւանցիների մեծամասնությունը տառապում է ամառային դեպրեսիայով, քանի որ մինչեւ կողմնորոշվում են, թե ուր մեկնել հանգստանալու կամ ինչպես հարմարեցնել, որպեսզի մեկնել, արդեն ուժասպառ վիճակում են լինում, նյարդային ու դեպրեսիվ:
«Շատերը դեպրեսիան շփոթում են հոգնածության հետ. կարծում են՝ շոգին շատ աշխատելուց հոգնել են, մի քանի օր մնան տանը՝ կանցնի: Բայց դեպրեսիան այլ է ու որպեսզի այն անցնի, անպայման պետք է միջավայրի փոփոխություն լինի»,- ավելացրեց հոգեթերապեւտը՝ հավելելով, որ ի տարբերություն աշնանային դեպրեսիայի, որից մեծամասամբ տառապում են կանայք, ամառայինի ժամանակ հիմնական տուժողները տղամարդիկ են: Առաջարկելով դեպրեսիայի դեմ պայքարի միջոցներ, մեր զրուցակիցն ասաց, որ ամռանը չպետք է կրել մուգ ու մռայլ գույն ունեցող հագուստներ, որովհետեւ, բացի այն, որ դրանցով շատ շոգ է լինում, նաեւ տրամադրության արգելափակում է առաջացնում: Կարելի է փոխել նաեւ սանրվածքը, իմիջը:
«Ամռանը դեպրեսիա առաջանում է նաեւ երեխաների մոտ: Նրանց առավել շատ ուշադրություն է անհրաժեշտ: Եթե մեծահասակների դեպքում ինչ-ինչ պատճառներով հնարավոր չի լինում կազմակերպել ամառային արձակուրդները, ապա երեխաների դեպքում պարտադիր է նրանց ճամբարներ ուղարկել կամ գոնե ինչ-որ գյուղ: Երեխայի միջավայրի փոփոխությունը պարտադիր է. երբ վերջանում են դպրոցական արձակուրդները, երեխաները սեպտեմբերին հաճախում են դպրոց, այդ ժամանակ նկատելի է լինում նրանց անցկացրած ամռան արդյունքները: Նորմալ արձակուրդ ունեցած երեխան հանգստացած, առույգ տեսք է ունենում, իսկ արձակուրդները տանն անցկացրածը՝ հոգնած, անհավես ու թույլ է լինում, ինչն էլ ազդում է նրանց ուսման վրա»,- ասաց Ս. Առուստամյանը՝ հավելելով, որ ամռանը լիարժեք հանգիստ անցկացրած մարդը տարվա մնացած ամիսներին հաճախ պաշտպանված է սթրեսներից, հյուծվածությունից:
Ե. ՀԱԿՈԲՅԱՆ
 http://www.aravot.am/am/articles/entertainment/95561/view

пятница, 8 июля 2011 г.

ՍԱՏԱՆԻՍՏ ՉԷ, ՄԱՍՈՆ Է

Սաքոյի «փախած» մտքի թռիչքը






Դաժան սիրո ու աղջիկներից «վառված» լինելու մասին երգող ռեփերի՝ ամերիկաբնակ Սուպեր Սաքոյի վերջերս համացանցում հայտնված լուսանկարները մեծ իրարանցում առաջացրին հասարակության մեջ:
Հասարակության կողմից ոչ միանշանակ ընդունված լուսանկարների առիթով շատերի կողմից քննադատության արժանացած երգիչը փոխանակ բացատրի, թե ինչպես են այդ լուսանկարները տարածվել, հատկապես, եթե արվել են 2009-ին ու չեն օգտագործվել, որովհետեւ իր ուզածով չեն ստացվել, դեռ մի բան էլ հոխորտացել է ու Bravo.am-ին տված հարցազրույցում ասել է. «Նկարներից են դժգոհում, երբ ամբողջ Հայաստանը պուտանկա ու գոմիկ է լցվել: Հայ ազգն ա հայ աղջիկներին փչացնում, մեկ էլ պարսիկներն ու հնդիկները: Բերանս բացել մի տվեք...»: Թե ինչ կապ ունեին հնդիկներն ու պարսիկները իր լուսանկարների հետ՝ պարզ չէ:
Բերանը բացել չցանկացող երգիչը լուսանկարներից մեկում Լուռու մարզում գտնվող Հաղպատի վանական համալիրը իր «հոգով» ֆոն է «սարքել», մի ձեռքին հրազենն է, մյուսով էլ կիսամերկ աղջկա մազերից բռնած պատրաստվում է պատժել: Ըստ ռեփերի՝ «դրա մեջ վատ բան չկա, մարմնավաճառին զաստավիտով տանում եմ եկեղեցի»:
Հաջորդ լուսանկարում Սաքոն հադես է գալիս «ղասաբի» դերում, աղջկա մարմինը կտրտելիս... Ու այս «հանճարեղ» ֆոտոշարքի հեղինակը Արվին Քոչարյանն է, որը չգիտենք թե ինչու է Սաքոյի նկարներում, Հաղպատի վանական համալիրը որպես ֆոն օգտագործել, բայց որ Սաքոն չի էլ իմացել, թե դա ինչ վանք է, ակնհայտ է, ընդամենը՝ «փախած բաներ էի ուզում անել՝ սարսափ ֆիլմերի նման», նշել է Սաքոն:
Երգիչն իր հասցեին հնչած մեղադրանքները որակել է որպես «աբսուրդ բաներ»: Ըստ նրա՝ ինքը երաժշտության մեջ ու արվեստում արտահայտվելու ազատություն ունի, ու չնայած այդ լուսանկարներն արվել էին իր «Սուրբ Սարգիս» CD-ի համար, բայց իրեն էլ դուր չէին եկել, հենց այդ պատճառով էլ չի օգտագործել:
Սուպեր Սաքոն հերքել է իր մասին տարածված կարծիքը, թե ինքը սատանիստ է: Նա ասել է, որ դավանանքը չի փոխել, ինքը քրիստոնյա հայ է, պարզապես մասոն է: «Տղամարդկանց գաղտնի կազմակերպություն է, որի անդամ եմ: Դա նույնն է, եթե լինես, օրինակ, Հանրապետական կուսակցության անդամ: Մասոններն իրար ձեռք են բռնում, օգնում միմյանց: Ամերիկայի շոու-բիզնեսի 80 տոկոսը մասոն է»,- ասել է Սաքոն, հավելելով, թե ռեփ երգիչ է, իսկ այդ ոճում մոտեցումներն այլ են:
 ԵՎԱ ՀԱԿՈԲՅԱՆ

четверг, 30 июня 2011 г.

ԱՐԻ ՔԵԶ ԽԱՅՏԱՌԱԿԵՆՔ

                                                        Թե չէ՝ տանը կմնաս


Արդեն մի քանի ամիս է, ինչ մեր հայենակիցներին «տանը չմնալու» հնարավորություն է ընձեռվել. լավ տղա կամ լավ աղջիկ գտնելու հարցում մեզ օգնության են հասնում «Հոգու եւ պարի» թատրոնի ղեկավար, վերջերս իրեն որպես սերիալային դերասանուհի  «իրացնող», մի քիչ էլ հաղորդավարուհի Սոֆի Դեւոյանը, դերասանուհի Ջուլիետա Ստեփանյանը ու մի հոգեբան: Խնամախոսությունն իրականացվում է  «ATV» հեռուստաընկերության եթերում, «Արի ամուսնանանք կամ խնամախոս» հաղորդման ընթացքում, որը ռուսական «ORT» հեռուստաալիքի «Давай поженимся» հաղորդման հայկականացված, վուլգարացված ու անհաջող ձեւով «copy-paste» արված տարբերակն է: Հաղորդման ընթացքում զույգ ձեւավորելը մոտավորապես այսպես է լինում. գալիս է մի տղա ու հերթով ծանոթանում երեք աղջիկների հետ:  Աղջկա հետ ծանոթանալու «գործընթացն» էլ այսպես է տեղի ունենում. տղան երեք արհեստավարժ, կյանքի մեծ փորձ ունեցող կանանց ներկայությամբ իր համար եկած աղջիկներին հարցաքննում է, իսկ առաջին  հարցը, որ նա տալիս է, այս է՝ «ընգեր ունեցել ես»: Աղջկա «հա» պատասխանին հաջորդում է հետեւյալ հարցը, «բա քանի հատ»: Երբ նույն «ընգեր ունեցել ես» հարցն ուղղելով հաջորդ հարցաքննվող հարսնացուին, տղան լսում է՝  «չէ» պատասխանն ու զարմանքից կլորացնում աչքերը, շփոթված փեսացուհին «օգնության է հասնում» կանանցից մեկն ու մեղադրական տոնով դիմում աղջկան.«աղջի՛կ ջան, դու քեզ հայելու մեջ նայե՞լ ես...»: «Ծնողներս թույլ չեն տվել ինչ-որ տղայի հետ շփվել, հանդիպել, չեն վստահում ոչ ոքի»,- արդարանալով ասում է երկչոտ աղջիկը ու մեկ էլ կանանց կողմից հնչում է հաջորդ նկատողությունը՝ «դու խի՞ չես արտաքինդ փոխում, մազերիդ ձեւը, էդ շորերդ, ոճդ...»:

Քանի որ հաղորդման կանոնների համաձայն՝ երեք աղջիկների հետ ծանոթանալուց հետո տղան պետք է կողմնորոշվի, թե ում է ընտրում, նրան կրկին օգնության են հասնում մեծարգո տիկնայք: Իրենց բարի խորհուրդներով ուղղորդում են վերջինիս, թե որն առավել հարմար կլինի տղային որպես կին. ամենածիծաղելին այն է, որ տղայի ընտրություն կատարելուց հետո զույգին բարի բախտ են ցանկանում, ասում՝ «ճիշտ ընտրություն է», պահի տակ մոռանալով, որ կոնկրետ այդ աղջկա մասով մի քանի րոպե առաջ այլ բան էին ասում: Նշեմ, որ ամեն ինչ մոտավորապես նույն կերպ է լինում, , երբ իր կեսին ընտրողը աղջիկ է լինում: Այս դեպքում էլ տիկնայք տղաներին են նվաստացնում, խայտառակում, իրենց հարցերով փակուղի տանում: Ս. Դեւոյանի գլամուրային լեքսիկոնով, Ջ. Ստեփանյանի «տնավարի» բառապաշարով ու հոգեբանի սարկազմներով հագեցած հաղորդումը իբրեւ թե փորձ է արել հարմարեցնել հայկական իրականությունն ու մտածելակերպը: Պարզ է, որ հաղորդման կազմակերպիչներն ամեն ինչ պետք է անեն ստացված հաղորդում ունենալու ու նորմալ շուո ապահովելու համար, բայց նրանք իրավունք չունեն եթեր բերել խեղճ ու կրակ մարդկանց ու ծաղրուծանակի ենթարկել: Եթե հաղորդման են կանչում միայնակ սրտերի, ինչպես որ իրենք են ասում, ապա թող թույլ տան մասնակիցները միմյանց հարցեր տան, ոչ թե իրենք միջամտեն. անցնելով չափի բոլոր սահմանները՝ քիչ է մնում հարցնեն, թե վերջին անգամ ե՞րբ  է լողացել մասնակիցը: Հաղորդման մասնակից դառնալ ցանկացողները նախապես հարցաթերթիկ են լրացնում, որում պատասխանում են մի շարք հարցերի՝ սկսած նախասիրություններից մինչեւ այն, թե ինչպիսին  են պատկերացնում ապագա ընտրյալին: Ապա նշված տվյալներին համապատասխան հայտեր լինելու դեպքում «միայնակ սրտերը»  հայտնվում են եթերում՝ ընտրողի կամ ընտրվողի դերում: Կարծում եմ, ավելի գրագետ կլինի, եթե  մինչ եթերում հայտնվելը մասնակիցներին ցույց տան միմյանց լրացրած հարցաթերթիկները, նրանց մի քանի ժամ շուտ կանչեն հեռուստաընկերության տղավար ու թույլ տան, որ իրար հետ շփվեն, միմյանց մասին պատկերացում կազմեն: Հաղորդումը երեւի թե գրանցեն Գինեսի ռեկորդների գրքում, որովհետեւ 30-40 րոպեների ընթացքում տիկնայք «կողմնորոշում» են մարդկանց, վերջիններս էլ ազատվում իրենց տանջող միայնությունից:

ԵՎԱ ՀԱԿՈԲՅԱՆ


четверг, 9 июня 2011 г.

ԱՌԵՂԾՎԱԾԱՅԻՆ ԿԱՆԱՅՔ՝ ԳԵՅՇԱՆԵՐԸ

Մասնագիտություն, որն ունի պարտականությունների մի ամբողջ համակարգ
Գեղեցիկ հարդարված վարսեր, յուրահատուկ հագուստ, տարբերվող շարժուձեւ. նրանք անթերի են, հաշվարկված, որպեսզի համապատասխանեն տղամարդու՝ իդեալական կնոջ պատկերացմանը:
Նրանք կարծես դերասանուհիներ լինեն, որոնք կարողանում են տղամարդուն տեղափոխել այլ աշխարհ, որը լի է վառ գույներով, սիրով, իսկ տղամարդիկ էլ պատրաստ են հանուն նրանց՝ ահռելի գումարներ ծախսել, միայն թե կատարվեն իրենց գրեթե բոլոր քմահաճույքները: Խոսքը գեյշաների՝ ճապոնական ավանդական մշակույթի «համ ու հոտը» կրողների մասին է: Գեյշա՝ ճապոներեն նշանակում է «արվեստի մարդ», այսինքն՝ երաժշտության, պարի եւ զվարճանքի գիտակ։
21-րդ դարում շատ քիչ կանայք են վարում գեյշայի կյանք։ Այսօրվա գեյշաներից շատերն ընտրում են այս մասնագիտությունը՝ միայն այն պատճառով, որ այն շատ ռոմանտիկ է, գեղարվեստական կամ էլ՝ շահավետ բիզնես է: Շատերը գեյշաներին շփոթում են մարմնավաճառների հետ, բայց իրականում ամեն ինչ այլ է: Գեյշան կարող է սեռական հարաբերություն ունենալ միայն այն հաճախորդի հետ, ում հետ նա ձեւավորել է հատուկ հարաբերություններ, սակայն գեյշայի եւ տղամարդու միջեւ տեղի ունեցած սեքսը չի կարող ավարտվել մեկ անգամով։ Սրանք երկարատեւ հարաբերություններ են դառնում։ Գեյշային մշտական հաճախորդի՝ դաննայի հետ կապելու արարողությունը նման է ճապոնական ամուսնությանը, ու եթե գեյշան եւ իր դաննան վճռեն վերջ դնել այդ հարաբերություններին, ապա նրանք անցկացնում են «ամուսնալուծության» պես մի հատուկ արարողություն։
Ասում են՝ ճապոնուհիներն աշխարհի ամենաառեղծվածային կանայք են, ամենաանկանխատեսելին ու ամենախոցելին, բայց, միեւնույն ժամանակ, տղամարդկանց կողմից ամենապաշտելին ու ամենացանկալին: Եվ բոլոր տղամարդիկ էլ, անկախ ազգությունից, միշտ էլ ներքուստ երազում են գեյշաների մասին, բայց ոչ այնպես, ինչպես պոռնիկների:
Տղամարդիկ հիմնականում գեյշա են վարձում զվարճանալու համար, բայց նրանց միջեւ սեռական հարաբերություն տեղի չի ունենում։ Գեյշան զբաղեցնում է երգով, պարով, պատմվածքներ պատմելով, սիրահետությամբ։ Գեյշան զրուցում է նույնիսկ քաղաքականության մասին: Ժամանակին, երբ ճապոնացի կանանց արգելվում էր մասնակցություն ունենալ հասարակական կյանքին, գեյշաները հենց այն կանայք էին, ովքեր կարող էին տանել ուշադիր եւ հոգատար դեր գործնական հանդիպումների ժամանակ։ Ի դեպ, նախկինում գեյշաների դերում հանդես են եկել տղամարդիկ. քանի որ Ճապոնիայի սոցիալական սահմանափակումները թելադրում էին, որ կանայք չէին կարող մասնակցել հավաքույթներին, այդ պատճառով էլ գեյշաները ուժեղ սեռի ներկայացուցիչներն էին, որոնք ցուցադրում էին ներկայացումներ, շողոքորթում էին ներկա գտնվող ազնվականներին, մտավորականներին, նրանց հետ զրույցներ էին վարում եւ այլն:
Իսկ թե որտեղ, ում մոտ եւ ինչպես են դառնում գեյշա՝ պարզվում է, դա այդքան էլ հեշտ գործ չէ: Ավելի հեշտ է բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ ընդունվել, քան գեյշա դառնալ: Գոյություն ունի օկիա կոչվող հաստատություն, որը գեյշաների կացարանն է, իսկ այնտեղ «տեղավորվում» են հինգ-վեց տարեկան աղջիկները, որոնք հաջողությունների հասնելուց՝ գեյշա դառնալուց հետո գումարով փոխհատուցում են իրենց ուսուցանված դասընթացների համար, քանի որ իրենց սովորելու ժամանակահատվածում հենց իրենք են վարձատրվում օկիայի տիրուհուց: Ուսանելու, երբեմն նաեւ դրանից հետո ծավալած կարիերայի ընթացքում գեյշան բնակվում է օկիայում, որը կարծես գիշերօթիկ դպրոց լինի: Օկիայի տնտեսությունը վարում են կանայք, հենց նրանք են սովորեցնում աղջիկներին այն հմտությունները, որոնք անհրաժեշտ են գեյշա դառնալու համար:
Ապագա գեյշաները արվեստ սովորում են կաբուրենջոյում (գեյշաներին կրթելու համար նախատեսված դպրոց), շամիզեն, ինչպես նաեւ այլ ազգային ավանդական գործիքներ նվագել, երգել, պարել ճապոնական ավանդական պարեր, նրանց սովորեցնում են տիրապետել «սադոհ» անվամբ թեյի արարողությանը, իկեբանային՝ ծաղիկների ձեւավորումը, «շոդոհ» կոչվող գեղագրությանը եւ այլն: Նրանք վարժվում են նաեւ նրբագեղության կանոններին: Նրանց սովորեցնում են, թե տղամարդկանց շրջանում ում առաջինը պետք է խոնարհվել, անգամ այն, թե ինչպես շողոքորթել ամաչկոտին, ինքնահավանին եւ անհետաքրքիր մարդուն: Ու այս ամենը սովորեցնում են, երբ աղջիկը դեռ մայկո է՝ սկսնակ գեյշա։ Պարզվում է, միմյանցից հեշտությամբ տարբերվում են գեյշան եւ մայկոն, ինչպես նաեւ դեռահաս ու չափահաս գեյշաները:
Գեյշայի կիմանոն ընդգծում է նրա պարանոցը, քանի որ, ըստ ճապոնացիների, այն համարվում է կնոջ ամենազգայուն մասը։ Իսկ կիմանոն շատ թանկ արժի, մինչեւ մի քանի հազար դոլար: Իսկ այդ կիմանոները հագնելու համար գեյշաներն ունեն հատուկ օգնականներ, քանի որ դրանք ինքնուրույն հագնելը շատ բարդ է: Գեյշաները կրում են նաեւ օկոբո կոչվող բարձր, փայտե կոշիկներ։ Քանի որ գեյշաները միայն զվարճացնելու համար են, այդ պատճառով է, որ գեյշան միշտ միայնակ կին է։ Սակայն ցանկության դեպքում նրանք կարող են նաեւ ամուսնանալ, բայց մինչ այդ թողնում են իրենց մասնագիտությունը։
 Ե. Հ.

среда, 4 мая 2011 г.

ԳՐԱԳՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱՆՎԵՐԱՀՍԿԵԼԻ Է

Գրագողություն երեւույթը միշտ էլ եղել է, բայց այժմ այն ավելի է շատացել, քանի որ 21-րդ դարի մարդու համար ինֆորմացիա ստանալը, փնտրելը, ձեւափոխելը, օգտագործելն ավելի հեշտ է. ինտերնետը, համակարգիչը «copy-paste» գործողության միջոցով մի քանի վայրկյանում հնարավորություն է տալիս «տիրանալ» ուրիշի «սեփականությանը», խախտել հեղինակային իրավունքներն ու անպատիժ մնալ:
Որքան շատանում են հայկական ինտերնետային կայքերն ու բլոգները, այնքան անհետաքրքիր է դառնում դրանց հետեւելը: Թվում է՝ ինչքան շատ լինեն ինտերնետային էջերը, այնքան ավելի շատ ինֆորմացիա կկարողանանք ստանալ, բայց իրականում հիմնականում նույն նյութը տեղադրվում է բոլորի կայքերում ու բլոգներում, իսկ թե ով է հրապարակման հեղինակը՝ հազվադեպ է նշվում կամ էլ պարզ չի լինում: Խնդիրն այսօր անլուծելի է թվում, բլոգերները բողոքում են, գրագողությունները չեն դադարում:
Հուրախություն շատերի՝ գոյություն ունի www.copyscape.com՝ կայք, որը կօգնի պարզել՝ խախտվե՞լ են արդյոք ձեր հեղինակային իրավունքները, ձեր կայքում, բլոգում տեղադրած նյութը ենթարկվե՞լ է «copy-paste»-ի, թե՝ ոչ: Այս համակարգը շատ պարզ է աշխատում, այցելելով www.copyscape.com կայք, որոնման տողում տեղադրեք ձեր հոդվածի «link»-ը, սեղմեք «Go» ու սպասեք, մինչեւ «copyscape»-ը համացանցում կհայտնաբերի այլ կայքեր, որտեղ բովանդակության համընկնում է նկատել:
Գրագողությունը ուրիշի աշխատանքը պատճենելը, տնօրինելն է, առանց աղբյուրին հղում կատարելու:
Հաճախ մարդիկ կարծում են, որ այն ինֆորմացիան, որը հրապարակվել է՝ արդեն հանրության սեփականությունն է, եւ իրենք կարող են տնօրինել, օգտագործել այն՝ ինչպես ցանկանան: Բայց դա այդպես չէ: Միայն հեղինակը կարող է որոշել թույլատրել եւ արգելել իր նյութի վերարտադրությունը տարբեր ձեւերով (տպագիր հրատարակություն, օրինակների տարածում, թարգմանություն այլ լեզուներով, եւ այլն):
Եվ քանի որ հեղինակային իրավունքի գործողության ժամկետը սկսվում է ստեղծագործության ստեղծման պահից, ապա ինտերնետում հայտնված ինֆորմացիան եւս դրա հեղինակի իրավունքների ազդեցության ոլորտում է:
Հայաստանում ամենից շատ օգտվում են 3 բլոգային ծառայություններից՝ LiveJournal, Blogger.
com (Blogspot.com) եւ Word
Press.com համակարգերից, սակայն բլոգինգը մեզ մոտ այդքան էլ զարգացած ու տարածված չէ. հայկական բլոգոսֆերան ակտիվ է հիմնականում սփյուռքահայերի շրջանում:
«Առավոտի» հետ զրույցում LiveJournal.com-ի բլոգեր Ստեփանը նշում է, որ բազմիցս խախտվել են իր հեղինակային իրավունքները. «Ես տեղադրել եմ բացառիկ լուսանկարներ ու նյութեր, որոնք, օրինակ, վերաբերել են Արեւմտյան Հայաստանին, Ղարաբաղին, սակայն մի քանի ժամ անց դրանք հայտնվել են ուրիշ կայքերում: Ես ոչինչ անել չէի կարող, առավելագույնը՝ նրանց նամակ գրելն էր: Գրագողությունը վերահսկելը շատ բարդ է, copy արված ինֆորմացիայի հեղինակին բացահայտելը երկարատեւ, բավական դժվար պրոցես է, իսկ գտնելու դեպքում էլ, համոզված եմ, տվյալ անձը առանձնապես վնասներ չի կրի»:
WordPress.com-ի օգտագործող Արշակն էլ գտնում է, որ ինֆորմացիոն այս դարաշրջանում Հայաստանում հեղինակային իրավունք հասկացությունը հնացել է՝ խորհրդային ժամանակաշրջանի համեմատությամբ, ավելին, հեղինակային իրավունքների համար պայքարելը վաղուց անիմաստ է դարձել. «Նշեք մի դեպք, որ որեւէ կայքի, բլոգի կամ նյութի հեղինակ դատական կարգով պաշտպանել է իր իրավունքները կամ փոխհատուցում ստացել: Հիմա դա ոչ միայն անհնար է, այլեւ դժվար ապացուցելի փաստ: Եթե մի քանի տարի առաջ ֆայլի ստեղծման ամսաթվով կարելի էր ապացուցել, որ ստեղծագործության հեղինակը դուք եք, ապա այժմ ինտերնետում կա օնլայն ծառայություն, որին ուղարկելով տեքստը, որոշակի գումարի դիմաց կարելի է փոխել նաեւ ամսաթիվը: Ես եկա այն եզրահանգման, որ պայքարել գրագողության դեմ՝ կնշանակի իզուր ժամանակ կորցնել»:
Մեր զրուցակիցների կարծիքով, ամեն դեպքում պետք չէ անհանգստանալ, եթե ձեր կայքից կամ բլոգից կատարվել է գրագողությում, որովհետեւ «լուրջ» կայքը կամ բլոգերն իրենց երբեք նման բան թույլ չեն տա:
Ե. ՀԱԿՈԲՅԱՆ
http://www.aravot.am/am/articles/entertainment/92720/view

воскресенье, 1 мая 2011 г.

ԱՍՏՂԵՐԸ ԿՕԳՆԵՆ ՃԻՇՏ ԱՄՈՒՍՆԱՆԱԼ

 Ծայրահեղությունից դրդված չպետք է ամուսնանալ

Բոլորը, վաղ թե ուշ, ցանկանում են ամուսնանալ, ստեղծել ընտանիք: Եթե ամուսնությունը հիմնված է սիրո վրա, ապա դա իդեալական տարբերակ է: Արեւմուտքում վերջին տարիների ընթացքում մեծ տարածում են գտել առանց հարսանիքի եւ պաշտոնական փաստաթղթերի ամուսնությունները, որոնք, սակայն, մեր իրականության մեջ դեռեւս տարածում չունեն:
Աստղագուշակ Կարինե Նուրիջանյանը կարծում է, որ հարսանիքն ու պաշտոնական փաստաթղթերը ձեւական բնույթ են կրում այն երկու հոգու կյանքում, որոնք պատրաստվում են մի ամբողջ կյանք միասին լինել: «Մինչ զագսի դուռը թակելը, ամուսնացողները նախ պիտի իմանան, թե իրենց ինչ է սպասվում ապագայում: Հարկավոր է ճշտել, արժե՞ կյանքներն իրար կապել, թե՞ ոչ: Գոյություն ունի անհամապատասխան զույգ արտահայտությունը, որը հաճախ ասում են զույգի արտաքին տվյալներին նայելով: Սակայն այդ արտահայտության իմաստը լավ չենք հասկանում: Եթե ամուսնացողները, մինչ ընտանիք կազմելը, պարզեն իրենց համապատասխանության փաստը, ապա կխուսափեն բոլոր խնդիրներից: Աստղերը թույլ են տալիս հաշվարկների միջոցով պարզել՝ ամուսնանալ պատրաստվողները համապատասխանո՞ւմ են իրար, թե՝ ոչ»,- «Առավոտի» հետ զրույցում ասաց տիկին Կարինեն, ըստ որի՝ զույգերի միմյանց համապատասխանության հաշվարկներն արվում են նրանց անձնական տվյալների հիման վրա:
«Այդ հաշվարկներն անելը հեշտ չէ, ամեն զույգի տվյալների վրա ես աշխատում եմ 3-4 օր: Դա կարծես երկրաչափական խնդիր լինի, բարդ գործընթաց է: Ասեմ նաեւ, որ այս գործին տիրապետելու համար ինձնից 13 տարի է պահանջվել, իսկ հաշվարկներն անում եմ արդեն 10 տարի, եւ կարող եմ ասել, որ մոտավորապես 99 տոկոսի դեպքում ես ճիշտ եմ եղել: Աստղերը չեն կարող սխալվել, իսկ այն մեկ տոկոսն էլ, որոնց դեպքում գուցե իմ կանխատեսածով չի եղել, դա էլ, կարծում եմ, ճակատագրի հարց է, ինչի դեմ ես անզոր եմ»,- նշեց մեր զրուցակիցը:
Լինում են դեպքեր, երբ կինը միայն ամուսնության միջոցով կարող է իր կողքին պահել սիրած տղամարդուն եւ երկարացնել փոխհարաբերությունները, սակայն տիկին Կարինեն գտնում է, որ ընտրված այս տարբերակը ամենասխալն է, որովհետեւ այդ ամուսնությունը կարող է ժամանակավոր լինել:
«Որոշ զույգեր էլ երկար տարիներ միասին լինելուց հետո են գալիս այն եզրահանգման, որ պետք է ամուսնանան, բայց դա ոչ թե նրանց զգացմունքների թելադրանքն է լինում, այլ ծայրահեղ անհրաժեշտություն: Սա եւս սխալ է, ամուսնությունը չի կարող ծայրահեղ անհրաժեշտություն համարվել: Հատկապես հայերիս դեպքում մարդիկ մտածում են, որ այդ լուրջ քայլը կյանքում մեկ անգամ պետք է լինի ու քանի որ այդպես ենք մտածում, առավել եւս չպետք է ծայրահեղությունից դրդված ամուսնանալ: Հաճախ լսում ենք, որ ինչ-որ մեկն ամուսնացել է, որովհետեւ նրա բոլոր ընկերներն արդեն ամուսնացել են: Սա հիմարություն է: Այսպես մտածողներն ու ամուսնացողներն իրենց ուժերի նկատմամբ անվստահներն են, որոնք պարզապես չեն ուզում ետ մնալ ուրիշներից: Ու սովորաբար ինքնուրույն ու ճիշտ կողակից ընտրելու հարցն այս մարդկանց համար ետին պլանում է լինում: Ահա այսպիսի դեպքերում է, որ թեկուզ մեկ շաբաթվա ամուսնացած զույգին նայելիս ակնհայտորեն զգացվում է նրանց անհամապատասխանությունը: Ու հենց այս կարգի ամուսնությունների դեպքում է, որ ամիսներ անց զույգն արդեն իսկ սկսում է քննարկել ամուսնալուծությունը»,- ասում է տիկին Կարինեն, խորհուրդ տալով ուշադրություն չդարձնել տարիքին, եւ երբեք չմտածել, որ 18 տարեկանից հետո պետք է անպայման, անհապաղ ամուսնանալ, կամ 30 տարեկանից հետո արդեն տանն են մնացել: Ըստ նրա՝ «տարիքը բացարձակապես կապ չունի, անձը պետք է զգա՝ ինքը հոգեբանորեն պատրա՞ստ է այդ քայլին, թե՝ ոչ: Նշեմ, որ աստղերը խրախուսում են կանխամտածված ամուսնությունները: Հաշվարկը թույլ է տալիս ինչ-որ չափով լուծել կամ խույս տալ ապագայում սպասվող բոլոր խնդիրներից: Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ նման տարբերակով կնքված ամուսնությունները ամենակայունն են»:
Աստղագուշակի համոզմամբ, քանի որ բոլոր ժամանակներում էլ ամուսնությունն առավել կարեւորել են կանայք, դրա պատճառով էլ իր հաշվարկներին դիմողների մեծամասնությունը հենց կանայք են. «Ամուսնանալով՝ կինը հասարակության մեջ ձեռք է բերում ավելի բարձր դիրք, մինչդեռ տղամարդու սոցիալական դիրքը ոչ մի փոփոխության չի ենթարկվում: Իսկ «տանը մնալու» վախը թեկուզ անթաքույց ապրում է կանանց մեծամասնությունը՝ ի տարբերություն տղամարդկանց: Ամուսնության տարբերակը միշտ էլ եղել է ավելի ցանկալի, քան քաղաքացիական ապրելակերպը: Վերջինս կարող է ձգվել երկար տարիներ, իսկ հետեւանքները անկանխատեսելի են: Արժե՞ արդյոք վտանգել սերը, մտերիմ հարաբերությունները եւ գրեթե կայացած ընտանիքը՝ ապրելով անկայուն ու վտանգներով լի քաղաքացիական ամուսնությամբ: Հայ կանանց մեծամասնությունը հաստատ չի դիմի այդ տարբերակին, եթե ունենա այլընտրանք: Բայց քանի դեռ մենք այնքան էլ չենք զարգացել, որքան ցույց ենք տալիս, ապա ստիպված ենք ենթարկվել, հարմարվել ավանդույթներին, բայց ոչ մի դեպքում հարմարվելով չամուսնանալ. հարկավոր է գոնե իմանալ, թե ինչ կլինի քեզ հետ կյանքիդ մնացած տարիներին»:
 Ե. Հ.